Aydınlatma, aracın en çok kullanılan ama en az bakım gören sistemlerinden biri. Bir sabah farın birinin yanmadığını fark ettiğinizde çoğu zaman sorun basit bir ampul olur; ama bazen soketteki oksitlenme, gevşemiş bir şase kablosu ya da yorulmuş bir akü aynı belirtiyi verir. Bu yüzden ampulü değiştirmeye koşmadan önce birkaç dakikalık düzenli bir kontrol, hem para hem zaman kazandırır.
Aşağıda önce arızayı doğru teşhis etmenin yolunu, ardından ampul değişimi ile LED tercihlerinin pratik karşılaştırmasını ele alıyoruz. Her ikisi de garaj koşullarında, özel alet gerektirmeden yapılabilecek işlemler.
Elektrik arızalarında en sık yapılan hata, belirtiyi parçayla eşleştirmektir. "Sağ far yanmıyor" cümlesi tek başına ampulü işaret etmez. Teşhisi kademeli yapmak gerekir: önce en basit ve en ucuz olasılık, sonra devrenin geri kalanı.
Yalnızca bir taraf sönükse sorun büyük olasılıkla o taraftaki ampul, soket veya şase noktasındadır. Her iki taraf birlikte söndüyse ampullerin aynı anda bitmesi ihtimali düşüktür; bu durumda sigorta, röle veya kolun (kombine şalter) içindeki kontak akla gelir. Kısa farlar çalışıp uzunlar çalışmıyorsa ya da tersi oluyorsa, çift flamanlı ampulün bir flamanı kopmuş olabilir; sisliler ayrı devre olduğu için ayrı değerlendirilir.
Sigorta kutusunun kapağındaki şemadan ilgili sigortayı bulun, çekip tel yapısına ışığa tutarak bakın. Kopuk görünmüyorsa bile temas yüzeylerinde kararma varsa temizlemek gerekir. Röleyi kontrol etmenin pratik yolu, aynı tipteki komşu röleyle yer değiştirmektir. Soket tarafında ise şu üç şeye bakın:
Bir de gerilim boyutu var: motor çalışırken farlar normal, rölantide veya kontak açıkken belirgin şekilde sönükse akü ve şarj sistemine bakmak gerekir. Akünün bakımı ve değiştirilmesiyle ilgili başlık, bu tabloyu tamamlayan bir okuma olur.
Stop lambaları hem güvenlik hem muayene açısından kritiktir. Kendi başınıza test etmenin yolu, aracı bir duvara veya cama yakın park edip fren pedalına basarak yansımayı izlemek. Fren basıldığında hiçbir lamba yanmıyorsa ampullerden önce fren pedalının üst kısmındaki fren müşürünü (stop switch) kontrol edin; bu küçük parça sık arızalanır ve ucuzdur. Üçüncü stop lambası LED şeritten oluşuyorsa tek tek diyot değişmez, modül komple yenilenir.
İç aydınlatmada ise en yaygın şikâyet, kapı kapandıktan sonra lambanın yanmaya devam etmesi ya da hiç yanmaması. Sebep genellikle kapı müşürünün (kapı kontağı) tozdan sıkışması veya paspas altındaki kablonun ezilmesidir. Tavan lambası devamlı yanık kalırsa akü boşalabileceğini unutmayın.
Değişim işlemi çoğu araçta kaput altından, far kapağını çevirerek yapılır. Bazı modellerde farın komple sökülmesi veya tekerlek davlumbazından ulaşılması gerekir; bu bilgiyi kullanım kılavuzu verir.
Halojen ampullerin cam yüzeyine çıplak elle dokunmayın; parmaktaki yağ, çalışma sıcaklığında camda leke ve erken kopma yaratır. Temiz bir bez veya eldivenle tutun. Ampulü yerine oturturken tırnak yönlerine dikkat edin, yanlış oturan ampul huzmeyi kaydırır. Bir taraf bittiyse diğer taraf da ömrünün sonuna yaklaşmıştır; ikisini birlikte değiştirmek renk farkını da önler. İşlem sonrası farın ayarını duvarda kontrol etmek iyi bir alışkanlık.
Bir araba far led ampul setine geçmeyi düşünüyorsanız üç kriter belirleyicidir: reflektör uyumu, ısı yönetimi ve elektronik uyum. Halojen için tasarlanmış mercekli olmayan bir reflektör kutusuna gelişigüzel bir LED takıldığında ışık dağınık saçılır; yolda aydınlık artmaz, karşıdan gelen sürücü rahatsız olur. Işık kaynağının, halojen flamanla aynı noktada ve aynı yönde konumlandığı, kompakt gövdeli ürünler daha başarılı sonuç verir.
LED'ler ısıyı kaide tarafından atar; fanlı veya örgülü soğutucu bulunan modellerde far arkasında yeterli boşluk olması şart. Ayrıca birçok araç ampul kopukluğunu akım üzerinden algılar, LED'in düşük tüketimi yüzünden panelde uyarı verebilir veya lamba titrer. Bu durumda direnç ya da canbus uyumlu sürücü gerekir. Kaporta altındaki nemli ortam için IP korumasına da bakın.
| Ölçüt | Halojen | LED |
|---|---|---|
| Işık rengi | Sarıya yak |