Turbo, motorun içine daha fazla hava basarak küçük hacimden yüksek güç almayı mümkün kılan bir parçadır. Fakat bu işi yaparken egzoz gazlarının sıcaklığına ve dakikada on binlerce devire dayanması gerekir. Bu nedenle turbolu bir araçta bakım, atmosferik motora göre biraz daha disiplin ister. İyi haber şu: turbo, çoğu zaman kendi başına bozulmaz. Genellikle yağlama, hava veya sürüş alışkanlıkları kaynaklı bir sorunun sonucu olarak arızalanır. Yani doğru alışkanlıklarla turbonun ömrünü ciddi biçimde uzatabilirsiniz.
Aşağıda turbo sistemi olan araçlarda nelere dikkat edilmesi gerektiğini, yağlamanın neden bu kadar kritik olduğunu ve arıza başladığında hangi belirtilerin ortaya çıktığını sırasıyla ele alıyoruz.
Turbo, motorun yağ ve hava devrelerine doğrudan bağlıdır. Dolayısıyla bakım listesi aslında tanıdık kalemlerden oluşur; fark, bu kalemlerin ihmale çok daha az tolerans göstermesindedir. turbo dizel motor bakımı denildiğinde akla ilk gelmesi gereken üç şey yağ, hava ve yakıt kalitesidir.
Turbo mili, yağ filminin üzerinde adeta yüzerek döner. Bu filmin incelmesi ya da içine kurum, metal partikül karışması, yatakların birkaç bin kilometre içinde aşınmasına yol açabilir. Bu yüzden turbolu araçlarda:
Yağ seviyesini soğukken, düz zeminde kontrol etmeyi alışkanlık haline getirin. Turbolu motorlarda düşük seviye, atmosferik motora göre daha hızlı hasar verir. Değişim periyodunu nasıl belirleyeceğinizi anlatan motor yağı sayfamız bu konuda iyi bir başlangıç noktası olur.
Turbo, filtreden geçen havayı sıkıştırır. Filtre tıkalıysa kompresör tarafı boşluğa karşı çalışır, verim düşer; filtre yırtıksa veya kutu kapağı tam oturmamışsa toz doğrudan kompresör kanatlarına gider ve kanat kenarlarını törpüler. Hava filtresi değişimini anlatan rehberde de belirtildiği gibi, filtre yuvasının temizliği filtrenin kendisi kadar önemlidir.
İkinci nokta intercooler ve turbo hortumlarıdır. Yağlanmış, şişmiş veya kelepçesi gevşemiş bir basınç hortumu, motorun güç kaybetmesinin en sık nedenlerinden biridir. Hortumların uçlarında yağ sızıntısı görüyorsanız bunu not edin; birazdan arıza belirtileri kısmında bu detaya döneceğiz.
Dizel motorlarda tıkalı yakıt filtresi ya da bozuk enjektör püskürtmesi, egzoz gazı sıcaklığını yükseltir. Turbo türbin tarafı zaten sıcak çalışır; buna eklenen fazladan ısı, gövde çatlaması ve mil eğilmesi riskini artırır. Yakıt filtresini periyodunda değiştirmek, aslında turboyu korumaya yönelik dolaylı ama etkili bir önlemdir. Aynı şekilde soğutma sisteminin sağlıklı çalışması, motorun genel ısı dengesi için önemlidir; soğutucu sıvısı seviyesini düzenli kontrol etmek bu tabloyu tamamlar.
Bu, hiçbir parça değişimi gerektirmeyen ama en çok fark yaratan başlıktır:
Turbo arızaları çoğunlukla aniden değil, kademe kademe kendini gösterir. Belirtileri erken fark etmek, çoğu zaman komple değişim ile küçük bir onarım arasındaki farkı belirler.
En yaygın şikâyet, gaza basıldığında aracın eskisi gibi "çekmemesi"dir. Bu, doğrudan turbo arızası anlamına gelmez. Önce şunlar elenmelidir: tıkalı hava filtresi, kaçak yapan basınç hortumu, kirli yakıt filtresi, EGR ya da değişken kanat mekanizmasının kurumla sıkışması. Değişken geometrili turbolarda kanat mekanizması zamanla kurum yüzünden hareket edemez hale gelir ve tablo tam bir turbo arızasına benzer, oysa temizlik veya aktüatör ayarı sorunu çözebilir.
| Belirti | Olası anlamı |
|---|---|
| Islık gibi tiz, giderek yükselen ses | Kaçak yapan basınç hattı veya kanat aşınması |
| Metalik hırıltı, taşlama sesi | Yatak boşluğu, kanadın gövdeye teması |
| Mavimsi duman | Turbo keçelerinden yağ geçişi, yağın yanması |
| Yoğun siyah duman | Hava/yakıt dengesinin bozulması, yetersiz besleme |
| Belirgin yağ tüketimi, |