Dizel motorlu araçlarda egzoz hattının en hassas parçalarından biri, kurum tutucu olarak da bilinen partikül filtresidir. Motorun yanma sonucu ürettiği kurum tanecikleri bu seramik yapının gözeneklerinde birikir, belirli aralıklarla da yüksek sıcaklıkta yakılarak temizlenir. Sistem sağlıklı çalıştığı sürece sürücü bunun farkına bile varmaz; ancak kısa mesafe kullanım, düşük kaliteli yakıt, arızalı bir enjektör ya da eksik bakım devreye girdiğinde filtre tıkanır ve egzoz filtresi değişimi gündeme gelir. Aşağıda hem doğru teşhisin nasıl yapıldığını hem de değişim işleminin sırasını adım adım bulacaksınız.
Filtreye dokunmadan önce sorunun gerçekten filtrede olduğundan emin olmak gerekir. Aksi hâlde yeni takılan parça da kısa sürede aynı sona ulaşır, çünkü tıkanma çoğu zaman sonuçtur, sebep değil.
Tıkanan bir partikül filtresi kendini birkaç tipik davranışla belli eder:
Bu belirtilerin bir kısmı turbo sisteminden, sıkışmış bir yakıt filtresinden veya hava emiş tarafındaki kaçaktan da kaynaklanabilir. Bu yüzden ilk iş, arıza tespit cihazıyla filtre öncesi ve sonrası basınç farkı, egzoz gazı sıcaklığı ve hesaplanan kurum yükü değerlerini okumaktır. Hava filtresinin kirli olup olmadığını, yakıt filtresinin ne zaman değiştiğini de aynı anda kontrol etmek zaman kazandırır.
Her tıkanma parça değişimi anlamına gelmez. Karar verirken şu tablo yol gösterici olur:
| Durum | Uygun yaklaşım |
|---|---|
| Kurum yükü yüksek, seramik gövde sağlam | Zorlanmış rejenerasyon veya sökülüp makineyle yıkama |
| Kül birikimi fazla, basınç farkı temizlikten sonra da yüksek | Değişim |
| Seramik çatlamış, erimiş veya içi dökülmüş | Değişim; ayrıca aşırı ısınma nedeni bulunmalı |
| Yağ veya soğutma suyu kaçağı filtreye ulaşmış | Önce kaçak onarımı, sonra değişim |
Kurum yakılabilir, kül yakılamaz. Yüksek kilometreli araçlarda yağ katkılarından gelen kül birikimi belirli bir noktadan sonra temizlikle çözülmez; bu durumda değişim kaçınılmazdır.
İşlem için lift ya da sağlam kriko ve sehpa, lokma takımı, uzun kollu ve mafsallı anahtarlar, pas sökücü, tork anahtarı, yeni conta ve mümkünse yeni cıvata seti gerekir. Egzoz cıvataları ısı ve nem yüzünden kaynamış olabilir; işleme başlamadan bir gün önce pas sökücü uygulamak sökme sırasında kırılma riskini azaltır. Motorun tamamen soğumuş olması şart, filtre gövdesi rejenerasyon sonrası uzun süre yüksek sıcaklıkta kalabilir.
Yeni parçayı takmadan önce flanş yüzeylerini tel fırçayla temizleyin ve eski conta kalıntılarını tamamen alın. Contaları asla ikinci kez kullanmayın; küçük bir egzoz kaçağı bile sensör okumalarını bozar ve sistemin rejenerasyonu yanlış yönetmesine yol açar. Cıvataları önce elle karşılıklı sırayla tutturun, ardından üretici torkuna kademeli olarak sıkın. Sıcaklık sensörlerini yerlerine takarken diş kısmına yüksek ısıya dayanıklı bakır macun uygulamak, ileride sökmeyi kolaylaştırır. Bazı araçlarda filtreye ayrı bir katkı sıvısı deposu bağlıdır; bu sistem varsa seviye ve hat kontrolü de yapılmalıdır.
Mekanik montaj bittiğinde iş tamamlanmış sayılmaz. Arıza tespit cihazıyla kurum yükü ve kül değerlerinin sıfırlanması, ardından yeni parçanın öğrenme sürecinin başlatılması gerekir. Bu adım atlanırsa yeni filtre boş olmasına rağmen sistem onu dolu kabul eder ve